Strona główna

Wiosna, lato, jesień, zima. Monotonia, depresja. Około 10 procent społeczeństwa odczuwa objawy depresji sezonowej. To obniżenie nastroju, „dołek” psychiczny, z którego samemu trudno się podźwignąć. Miewa różne nasilenie, od przygnębienia, niezadowolenia z siebie i otoczenia, braku jakichkolwiek zainteresowań, aż do depresji, w której występują urojenia, zahamowanie psychoruchowe, tendencje autodestrukcyjne, a nawet próby samobójcze! Nie wolno bagatelizować obniżenia nastroju trwającego dłużej niż dwa tygodnie! Słowo „depresja” ma wiele różnych znaczeń. Potocznie uważa się ją za przejściowe i szybko przemijające pogorszenie nastroju. W znaczeniu medycznym to poważna choroba, wymagająca leczenia, polegająca na obniżeniu nastroju, aktywności przez długi czas. Obraz choroby może być komplikowany przez współistniejące schorzenia somatyczne. Dolegliwości z różnych narządów mogą maskować zaburzenia nastroju. „To cierpienie ciała i duszy” - mówią o niej pacjenci. Około 1/3- 1/5 chorych szuka pomocy lekarskiej. U połowy pacjentów z depresją trafiających do lekarzy rodzinnych choroba jest nie rozpoznawana. Depresja to choroba o wielu obliczach i różnych maskach. Jest chorobą nawracającą. Występuje 2-3-krotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Uważa się, że w depresjach dochodzi do zaburzeń równowagi niektórych substancji neuroprzekaźnikowych w mózgu, tj. serotoniny i noradrenaliny. Choroba ta występuje częściej w niektórych rodzinach, częściowo zatem ryzyko depresji uwarunkowane jest dziedzicznie. Depresje mogą pojawiać się w każdym okresie życia. Każda depresja może przebiegać inaczej, mieć różne nasilenie objawów, czas trwania, może pojawiać się z różnych przyczyn, czasem jest reakcją na trudne wydarzenia życiowe, może być związana ze stratą osoby bliskiej (depresje reaktywne). Objawy depresyjne mogą występować jako element zaburzeń nerwicowych, mogą być związane z okresem starzenia się czy pojawiać się u osób cierpiących na poważne schorzenia somatyczne, wreszcie mogą to być depresje w przebiegu tzw. chorób afektywnych - tzw. depresje endogenne. Niektóre osoby z określonymi cechami osobowości, charakteru i brakiem umiejętności radzenia sobie mają predyspozycje do rozwinięcia się tej choroby. Niesprzyjające warunki życia - izolacja, poczucie osamotnienia, konflikty rodzinne, żałoba, utrata pracy - mogą wyzwalać epizod choroby, jak również powodować trudności w leczeniu. Rozpoznanie jest łatwe w przypadkach, w których występują tzw. objawy osiowe (podstawowe) depresji. Do nich należą : obniżenie nastroju i aktywności, zaburzenie rytmów dobowych, lęk. W niektórych przypadkach depresja może przybierać różne maski objawów somatycznych, np. bólów głowy czy zaburzeń snu. Obniżony nastrój, smutek przygnębienie, spowolnienie, zaburzenia koncentracji uwagi, apatia, zniechęcenie, brak zainteresowań, poczucie winy, samooskarżanie się o wszystkie zdarzenia to typowe objawy zgłaszane przez chorych na depresję. Stanowi temu towarzyszy lęk, który może manifestować się jako uczucie zagrożenia, napięcia, obaw przed poważną chorobą, może też przybierać różnego rodzaju objawy somatyczne - np. kołatanie serca, ściskanie w gardle, uczucie duszenia, parcie na pęcherz moczowy. Czasami może występować zmniejszenie apetytu i utrata masy ciała.

Nietypowy obraz depresji charakteryzuje tzw. depresje maskowane, w których depresja jako objaw jest prawie nieobecna, natomiast na planie pierwszym obrazu klinicznego znajdują się objawy somatyczne lub inne, tj. zespoły bólowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe, bezsenność. Najcięższą formą choroby jest depresja psychotyczna, kiedy oprócz typowych, osiowych objawów zespołu depresyjnego pojawiają się urojenia depresyjne, katastroficzne. Zbyt długi okres rozpoznawania choroby lub błędne diagnozy powodują straty materialne, narażają na niepotrzebne cierpienie (np. niepotrzebne zabiegi chirurgiczne), długotrwałą niezdolność do pracy, przedwczesne zasiłki rentowe, niosą także najpoważniejszy skutek - śmierć samobójczą. Ok. 15-25% chorych popełnia samobójstwo. Wczesne wykrycie i leczenie choroby może temu zapobiec. Istnieje wiele leków przeciwdepresyjnych o różnych mechanizmach działania. Wyboru leku dokonuje lekarz po zbadaniu pacjenta i zebraniu dokładnego wywiadu. Szczególnie ważna jest informacja dla pacjentów, że leki te rozpoczynają swe działanie po 2-4 tygodniach kuracji. Leczenie jest długotrwałe, zwykle trwa od kilku do kilkunastu miesięcy, czasem dłużej.